Juju juj

Published on februari 23rd, 2010 | by arnold pannenborg

FIFA ontdekt juju

FIFA maakt zich zorgen over het gebruik van Afrikaanse medicijnen op het WK in Zuid-Afrika. Zulke medicijnen zouden gelijk kunnen staan aan doping. Hebben de bobo’s in een grot liggen slapen?

Al decennialang maken Afrikaanse teams, op lokaal én nationaal niveau, gebruik van spirituele krachten tijdens voetbalwedstrijden. Afrikaanse nationale elftallen zijn ook al tientallen jaren actief op het WK Voetbal en nemen vaak vele witchdoctors of spiritueel adviseurs mee. Zalfjes, poeders, propjes papier en geslachte dieren – het zijn vaste ingrediënten waarmee deze “dokters” hun spelers en teams naar de overwinning denken te helpen.

Het is niet overdreven om te stellen dat deze juju of muti hét kenmerk van het Afrikaanse voetbal is, daar waar de samba synoniem is met het Braziliaanse voetbal. Of het terecht is of niet, doet er niet toe. Alle boeken die over voetbal in Afrika gaan, bevatten op zijn minst één hoofdstuk over de magische rituelen voor en tijdens de wedstrijden. Voor de FIFA was het evenwel een verbijsterende ontdekking, die recentelijk werd gedaan tijdens een medische conferentie van de bond.

Dopingwet
Zo brachten enkele experts in deze materie tegenover de bobo’s van de FIFA naar voren dat “men” specifieke medicijnen gebruikt in de Afrikaanse voetballerij waarvan het onduidelijk is wat de werking precies is. Deze medicijnen zouden stimulerende middelen kunnen bevatten die in Europa en Amerika onder de dopingwet vallen. Probleem voor de FIFA is dat zij niet weten wat voor soort medicijnen er in de knapzak van de witchdoctors zitten.

Een paar voorbeelden. Umhlabelo, gemaakt van gedroogde bladeren van de Nidorelle plant, wordt gebruikt om botten en spieren te genezen. Het consumeren van (delen van) een plant genaamd Hoodia vermindert niet alleen de eetlust maar werkt energieopwekkend. Een Zuid-Afrikaanse teamdokter vertelde tijdens de conferentie dat sommige planten in tropisch Afrika bijproducten kunnen genereren die vergelijkbaar zijn met steroïden.

Het gros van de voetballers die ik heb ontmoet tijdens mijn onderzoek in Ghana en Kameroen maken gebruik van de “traditionele dokter”. Deze man of vrouw geneest blessures en weet ook vaak wie er verantwoordelijk voor zijn. Hij of zij spalkt een gebroken been niet zelden met een bot van een leeuw met als gedachte dat het been van de voetballer zo sterk zal worden als dat van het dier. Traditionele dokters hanteren een scala aan zalfjes, poeders en kruiden om voetballers van kwetsuren te genezen.

Medische commissie
Michel D’Hooge, voorzitter van FIFA’s medische commissie, is oprecht verbaasd. ‘Het is een grote zorg. We leren veel over traditionele Afrikaanse medicijnen en we weten niet wat deze producten bevatten. Sommige ingrediënten vallen niet te achterhalen en dat maakt het lastig. We hebben vele voorbeelden gekregen, waarvan sommige ons bekend waren maar vele ook niet. Als ik de namen niet weet, hoe weet ik dan wat erin zit?’

Hebben D’Hooge en de andere bobo’s van de FIFA al die jaren vredig in een grot liggen slapen? Hoe is het mogelijk dat zij daar pas nu, aan de vooravond van het WK 2010, vragen over gaan stellen? Het antwoord laat zich raden: het WK vindt plaats op Afrikaanse bodem en dat maakt het opeens een actuele kwestie. Dat het al tientallen jaren gemeengoed is, is onbelangrijk. De FIFA “ontdekt” juju en wil weten wat de implicaties ervan zijn.

Soms vraag je je af of die bobo’s ooit eens afdalen vanuit hun ivoren toren. Het is net als met de vuvuzela. Ook dat lawaaierige instrument bestaat al jaren maar ook dat kwam de bobo’s pas ter ore tijdens de Confederations Cup. Letterlijk. Joseph Blatter en zijn belangrijke vriendjes zaten op de VIP-tribune en konden elkaar met geen mogelijkheid meer verstaan. Wat was dat nou voor rare blaasdinges?

Strikt geheim
In 2003 deed ik voor het eerst onderzoek naar hekserie en magie in het voetbal. Ook tijdens mijn recente verblijf in Ghana en Kameroen hoorde ik vele verhalen. Het is lastig om uit te vogelen wat de witchdoctors gebruiken tijdens hun rituelen. Dat is strikt geheim. Eén reden daarvoor is dat de tegenpartij niks mag weten. Die zou zich er dan op kunnen voorbereiden – en tegenmaatregelen kunnen treffen. Een andere reden is dat de witchdoctors er hun brood mee verdienen. Het is het geheim van de smid, zogezegd.

Dat juju vergelijkbaar is met doping, is geen nieuw idee of inzicht. Veel Afrikanen die hier iets vanaf weten, beweren dat de zalfjes en poedertjes vaak stimulerend werken voor de voetballers. Van sommige zalfjes zouden de spelers twee keer zo hard gaan rennen. Van andere zalfjes word je duizelig. Die smeer je dus op de tegenstander. In Kameroen maken enkele teams gebruik van poeders, die ze in de handpalmen van de tegenstanders smeren tijdens de officiële “begroeting”. De opponenten staan dan als vaatdoeken op het veld.

Mij is tig maal de vraag gesteld of ik denk dat juju werkt. Nee, ik geloof niet in het begraven van de kop van een kat met een prop papier in zijn bek met daarop de namen van de spelers van de tegenpartij. Aan de andere kant herbergt Afrika vele planten en gewassen (de medicijnen) waarvan ik niet weet wat het doet. Als je een bepaald kruid begraaft, zo vertelde een witchdoctor, durft een slang er niet overheen te kruipen. Als een mens over een ander, in de grond begraven, kruid heen loopt, pist hij 24 uur lang bloed. Idem dito met de genoemde zalfjes en poeders.

Imago
De vraag wat voor medicijnen er worden gebruikt tijdens juju-rituelen is natuurlijk zeer interessant. En of dat onder de noemer doping kan worden geschaard, is nog interessanter. Maar dat de FIFA daar nu pas mee komt, tekent de onkunde en vooral het opportunisme van de bond. Het imago van de bond en van het WK staat op het spel. De bobo’s willen, na het debacle met de vuvuzela, niet weer voor paal staan.

De Kameroense teamdokter, professor Guillaume Atchou, zei tijdens de conferentie dat hij zijn spelers adviseert om geen gebruik te maken van de medicijnen van de traditionele dokters. Voor de onwetende FIFA is dat wellicht een hele geruststelling. Maar het is natuurlijk grote onzin. Die man weet als geen ander hoeveel en welke witchdoctors er traditiegetrouw rond de Ontembare Leeuwen heen zwermen. Datzelfde geldt voor alle officials rond de andere Afrikaanse teams.

De FIFA heeft juju ontdekt. Vraag is wat de bond met deze “kennis” gaat doen. Stoppen ze het in de doofpot of is dit het begin van een heksenjacht tegen alle occulte mannen en vrouwen in Afrika? Of zitten de witchdoctors straks met goedkeuring van de FIFA op de bank? Het is per slot van rekening, net als zogenaamd de vuvuzela, échte Afrikaanse traditie. En dat moet het WK 2010 volgens de FIFA zijn, een authentiek Afrikaans feestje. Met witchdoctors en vuvuzela’s dus.

Tags: , , ,


About the Author



Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *

Back to Top ↑